Obecnie uważa się, że palenie tytoniu jest jednym z najpowszechniejszych antyzdrowotnych stylów życia współczesnego człowieka. Opinia taka jest podzialana już od wielu lat ze względu na potwierdzone medycznie zagrożenie zdrowia i życia wynikające z zawartych w palącym się tytoniu pierwiastków o silnym działaniu toksycznym, mutogennym, teratogennym i rakotwórczym.
Palenie zabija powoli, ale konsekwentnie. Często może bywać tak, że nałóg palenia papierosów, ze względu na regularne i długoletnie przyswajanie toksyn, staje się przyczyną degradacji wewnętrznej organizmu prowadzącej do rozwoju chorób cywilizacyjnych związanych niewydolnym układem odpornościowym. Będąc zgodnym z naszym holistycznym (całościowym) podejściem do zdrowia pacjenta, palenie tytoniu, poza znanym i już bardzo nagłośnionym wpływem rakotwórczym, systematycznie degraduje środowisko wewnętrzne organizmu, które przy już intensywnej pracy układu odpornościowego (walka z codziennymi infekcjami, zakwaszeniem, toksynami środowiskowymi), nie jest na tyle wydolny aby skutecznie reagować. Sięgając po kolejne papierosy należałoby również pamiętać o tym, że aktualny stan zdrowia i samopoczucia nie jest wynikiem naszego stylu życia w ostatnich tygodniach czy też nawet miesiącach. Na to składają się lata zaniechań prozdrowotnych, w czasie których nasz układ odpornościowy walczy z zagrożeniami, a gdy nie daje sobie rady, sygnalizuje to w najprzeróżniejszy sposób:
Papierosy – problem społeczny
- 100.000 tysięcy ludzi każdego roku w Polsce przedwcześnie umiera na choroby spowodowane paleniem tytoniu.
- 10.000.000 Polaków pali regularnie 15- 20 sztuk papierosów dziennie.
- 5.000.000 spośród palących Polaków pali dłużej niż 20 lat.
- 500 nieletnich chłopców i dziewcząt w Polsce codziennie zaczyna palić
- 180.000 dzieci rocznie próbuje palenia.
- 10 sekund co taki czas na świecie umiera ktoś na chorobę wywołaną paleniem tytoniu.
Dym tytoniowy
W dymie z papierosów substancje znajdują się w dwóch frakcjach: gazowej oraz cząsteczkowej zawieszonej w wodzie tworzącej tzw. ciała smołowate. Niektóre z tych substancji mogą działać miejscowo np.w jamie ustnej czy drogach oddechowych, podczas gdy inne, bardziej niebezpieczne dla całego organizmu, po wchłonięciu do układu krążenia wywierają działanie na większość tkanek i organów człowieka. Z czego wynika tak degradujące działanie dymu z papierosów na cały organizm? Mianowicie podstawową przyczyną jest chęć zapewnienia organizmowi ludzkiemu „przyjemnych” doznań. Sam tytoń uprawiany na plantacjach i spalany w papierosie nie byłby takim magnesem dla palacza. Dlatego też do surowca jakim jest tytoń dodaje się wiele aromatów oraz konserwantów, oczywiście o utajnionym przez koncerny tytoniowe składzie chemicznym (np. specjalne sole powodują, że papieros nieustannie się tli, amoniak poprzez zmianę pH uaktywnia biologicznie nikotynę, cukier i lukrecja poprawiają smak, gliceryna zachowuje świeżość tytoniu). Tak przygotowany do sprzedaży papieros dostarcza do organizmu ponad 4 tysiące różnych pierwiastków i związków chemicznych o toksycznym działaniu.
Wiodące składniki dymu tytoniowego
Nikotyna. Jest to alkaloid, który wywołuje biologiczne uzależnienie u osób mających z nim kontakt. Jej czas połowicznego rozpadu jest niewielki - w mózgu wynosi on ok. 5 minut. Nikotyna, po wchłonięciu do układu krążenia wywierają działanie na większość tkanek i organów człowieka. W ośrodkowy układzie nerwowym - powoduje biologiczne uzależnienie od nikotyny (jej bardzo wysokie stężenie blokuje przewodzenie impulsów w układzie nerwowym). W układzie krążenia wpływa na - przyspieszenie czynności pracy serca, wzrost ciśnienia tętniczego krwi i skurcz naczyń obwodowych. W układzie oddechowym obserwujemy zwiększenie głębokości i częstości oddechów (np. dawki śmiertelne nikotynę porażają ośrodek oddechowy w rdzeniu przedłużonym). W układzie pokarmowym - małe dawki nikotynę pobudzają perystaltykę jelit a wyższe opóźniają perystaltykę powodując zwolnienie opróżniania żołądka, co przedłuża uczucie sytości po jedzeniu.
Substancje smołowate (rakotwórcze). One podrażniają tkankę płuc i mogą prowadzić do przewlekłych stanów zapalnych, które stymulują rozwój nowotworów. Dym tytoniowy inicjuje oraz pobudza rozwój nowotworów, zawiera on około 60 substancji rakotwórczych lub współrakotwórczych, które znajdują się zarówno w głównym strumieniu dymu jak i bocznym nierzadko w większym stężeniu, na który narażone są osoby niepalące. Do najważniejszych należą:
- chlorek winylu.
- estry kwasów tłuszczowych;
- metale ciężkie;
- nitrozaminy (np. N-nitrozonornikotyna);
- pierwiastki promieniotwórcze (np. kadm, polon);
- węglowodory aromatyczne (np. benzopiren);
Substancje drażniące. Są to substancje, które działają głównie w drogach oddechowych i w skład ich wchodzą:
- związki stymulujące wydzielanie śluzu - nadmiar śluzu może być przyczyną częściowego lub całkowitego zamknięcia oskrzeli.
- związki upośledzające ruch rzęsek w drogach oddechowych - zaburzają one funkcję samooczyszczającą oskrzeli i płuc doprowadzając do częstych infekcji;
- związki zwężające oskrzela i powodujące kaszel
Tlenek węgla. Stanowi od 1 - 5% wdychanego gazu i jest wynikiem niecałkowitego spalania dymu tytoniowego. Gaz ten około 200 razy łatwiej wiąże się z hemoglobiną tworząc karboksyhemoglobinę, która nie przenosi tlenu obniżając w ten sposób stężenie hemoglobiny nawet o 15%. Tlenek węgla powoduje zmniejszenie tolerancji wysiłku, wzrost agregacji płytek krwi, co może być związane z rozwojem miażdżycy, zmniejszenie wagi ciała dzieci matek palących. Tlenek węgla inaczej nazywany czadem jest nam znakomicie znany z codziennego życia jako „cichy zabójca” powstający ze spalania np. węgla z niedostateczną ilością tlenu. [Toksyczne działanie tlenku węgla wynika z jego większego od tlenu (250–300 razy) powinowactwa do hemoglobiny, zawartej w ertrocytach krwi. Tworzy on połączenie zwane karboksyhemoglobiną (CO + Hb → COHb), które jest trwalsze niż służąca do transportu tlenu z płuc do tkanek oksyhemoglobina (połączenie tlenu z hemoglobiną). Dochodzi więc do niedotlenienia tkanek, co w wielu przypadkach prowadzi do śmierci. Już wdychanie powietrza ze stężeniem 0,16% objętościowego CO, powoduje po dwóch godzinach zgon. O ile przy większych stężeniach (pow. 0,32%) pierwszymi objawami zatrucia jest silny ból głowy i wymioty, to mniejsze stężenia powodują przy względnie krótkim wdychaniu jedynie słaby ból głowy i zapadanie w śpiączkę, jednak i te stężenia powodują po dłuższym kontakcie śmierć Wikipedia]
Płaszczyzny uzależnienia od papierosów
Palenie papierosów jest nałogiem uzależniającym na trzech różnych poziomach: fizjologii (od nikotyny – która po wchłonięciu do układu krążenia wywierają działanie na większość tkanek i organów człowieka), nawyków (czynności rąk przy paleniu, palenie przy alkoholu czy kawie, palenie podczas rozmowy, dla towarzystwa, przed czy po jedzeniu, w kawiarni itp.) i emocji (jak każda używka, palenie papierosów, sięganie to rodzaj „wsparcia” emocjonalnego). Ze względu na tak zróżnicowany charakter uzależniania tak trudno odzwyczaić się od palenia. We współczesnym społeczeństwie, może to jest konsekwencja udanych wieloletnich kampanii reklamowych, papierosy sprawiają wrażenie niewinnej rozrywki, bardziej akceptowanej społecznie niż alkohol. Palenie papierosów daje fałszywe poczucie rozluźnienia. W rzeczywistości, na płaszczyźnie ogólnoustrojowej powoduje stres organizmu, przyspieszając akcję serc i wzrost ciśnienia.
Choroby spowodowane paleniem
Powikłania zdrowotne wynikające z palenia papierosów można pogrupować w trzy podstawowe typy schorzeń: nowotwory, choroba wieńcowa serca i niewydolność płuc.
Jakich chorób można spodziewać się, gdy pali się papierosy? Rak płuc, nerki, trzustki; rak wargi, języka, jamy ustnej, przełyku i krtani; rak pęcherza moczowego; choroba niedokrwienna serca, zawał serca, przewlekłe zapalenie oskrzeli, gruźlica układu oddechowego – zwiększone narażenie na zakażenie, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca naczyń, udar mózgu, wrzody żołądka oraz dwunastnicy, przepukliny jelitowe, impotencja, upośledzenie płodności, i wiele innych. Niektórym warto poświecić więcej uwagi.
Nowotwory jamy ustnej, gardła, przełyku, krtani - 20-krotnie większa częstotliwość występowania niż u osób, które nie palą i nie przebywają w środowisku osób palących. Średnio 30% wszystkich nowotworów okolicy szyi jest powiązana z paleniem tytoniu. Nikotyna jest przyczyną ponad 3/4 przypadków raka płuc. Niestety, ze względu na wnikanie toksyn i związków chemicznych do układu krążenia, nowotwór może się rozwinąć poprzez nakładanie się wielu czynników rakotwórczych.
Choroba wieńcowa serca - nikotyna przyłącza się do receptorów nikotynowych i wywołuje podwyższenie ciśnienia krwi, przyspieszoną akcję serca oraz większe obciążenie pracy serca. Prowadzi to do zwiększonego zużycia tlenu przez mięsień sercowy, a u niektórych osób może wywołać zawał serca.
Dym tytoniowy uszkadza ściany naczyń, przyśpieszając rozwój miażdżycy – a to niesie ze sobą choroby krążenia mózgu, nóg, serca itd.
Dym tytoniowy powoduje metaplazję nabłonka w oskrzelach (proces zmiany nabłonka rzęskowego, mogącego oczyszczać płuca z zanieczyszczeń, na płaski – ten nie ma rzęsek i wszystkie zanieczyszczenia zostają w płucach). Powoduje to przewlekłe obturacyjne choroby płuc, zwiększenie podatności na zakażenia.
U kobiet ciężarnych, dym z papierosa przenikając przez łożysko może być przyczyną zespołu nagłej śmierci noworodka. Kobiety palące mogą również stać się zupełnie bezpłodne. Największym ryzykiem obarczone są kobiety palące 20 lub więcej papierosów dziennie oraz kobiety zaczynające palić przed 18 rokiem życia.
Palenie papierosów ma destrukcyjny wpływ na układ ruchu. Osłabia proces formowania się nowych kości. Nałogowe palaczki są w grupie wysokiego ryzyka osteoporozy, a także mają duże ryzyko zachorowania na reumatyzm. Palacze są również znacznie narażeni na choroby degeneracyjne oraz urazy kręgosłupa.
Palenie papierosów zwiększa wydzielanie soku żołądkowego, redukuje prostaglandyny (mają one ochronny wpływ na błonę śluzową żołądka)i obniża przepływ krwi przez błonę śluzową, co może doprowadzić do powstawania wrzodów. Takie zmiany metabolizmu powodują spowolnienie procesów gojenia się wrzodów.
Związki chemiczne znajdujące się w papierosach oddziaływają na hormony tarczycy, prowadząc do destabilizacji hormonalnej.
Intensywni palacze mogą cierpieć na kataraktę i są dwukrotnie bardziej narażeni na schorzenia plamki, niż niepalący ludzie.
Dzieci zmuszane do wdychania dymu tytoniowego częściej zapadają na choroby infekcyjne układu oddechowego (zapalenia płuc, oskrzeli, górnych dróg oddechowych). Poza tym palenie tytoniu przez rodziców w istotny sposób zwiększa ryzyko wystąpienia astmy oskrzelowej u dziecka, a także przewlekłego zapalenia ucha środkowego, które jest główną przyczyną głuchoty w wieku dziecięcym.
Palenie tytoniu pogarsza wygląd skóry. Wcześniej występują zmarszczki, opóźnia się gojenie ran, palenie zaostrza stan wielu schorzeń skóry (np. trądzika oraz łuszczycy). Dermatolodzy mówią o „tytoniowej twarzy” - łatwej do rozpoznania już na pierwszy rzut oka.
Palenie papierosów będzie zawsze przeszkodą w osiągnięciu ładnego wyglądu. Zęby przebarwione plamami nikotyny, pokryte kamieniem, palce żółte, oddech nieświeży.
Bierne palenie, czyli wdychanie dymu tytoniowego z papierosa palonego przez inną osobę w tym samym pomieszczeniu (np. męża, ojca, matkę) jest równie niebezpieczne. Boczny strumień dymu tytoniowego zawiera 35 razy więcej dwutlenku węgla i 4 razy więcej nikotyny niż dym wdychany przez aktywnych palaczy. Specjaliści odnotowują wiele przypadków zachorowań na choroby odtytoniowe wśród osób, które nigdy nie paliły tytoniu. Wdychanie dymu wydychanego przez palaczy, zwiększa ryzyko wystąpienia raka płuc i chorób serca (np. choroby niedokrwiennej serca) u osób niepalących., zawiera także wiele substancji alergizujących, powodujących łzawienie oczu, podrażnienie błony śluzowej nosa, kaszel, nawracające zakażenia układu oddechowego, a także uczulenia i w konsekwencji astmę. Bierne palenie niesie więc za sobą identyczne skutki zdrowotne, co aktywne palenie papierosów. Dlatego warto dbać o to by inni nie palili w otoczeniu niepalących i nie narażali ich zdrowia.
Warto rzucić palenie
Po rzuceniu palenia to poprawa kondycji fizycznej, brak kaszlu porannego, rzadziej zdarzają się infekcje dróg oddechowych. Odsuwa się od siebie widmo wielu chorób, które są następstwem palenia tytoniu.
Nie ma „bezpiecznej” liczby wypalanych papierosów. Nie wolno pocieszać się tym, że pali się mniej niż kiedyś. Palenie nawet 5 papierosów dziennie wiąże się ze wzrostem ryzyka wystąpienia powikłań nadciśnienia tętniczego, wzrostem obciążenia serca pracą.
Ze względu na trzy różnorodne płaszczyzny uzależnienia w rzucaniu palenia najważniejsza jest motywacja; chęć rzucenia palenia. Trzeba zdawać sobie sprawę z konsekwencji palenia. Nie należy zrażać się, jeżeli nie uda się rzucić palenia za pierwszym razem. Liczy się efekt ostateczny. Większość byłych palaczy rzuciło palenie dopiero za którąś próbą. Trzeba wyciągnąć wnioski z nieudanych prób.
Jak to zrobić?
Najważniejsza jest motywacja: „ja chcę rzucić palenie!” Najlepiej już na wstępie uświadomić sobie, że nie jest to łatwa decyzja, ale przy odpowiednim zaangażowaniu jest możliwy sukces. Nie wolno zrażać się chwilowym niepowodzeniem (zapaleniem papierosa), nie wolno rezygnować i poddawać się. Należy wiedzieć, że większość palaczy skutecznie przestała palić dopiero po kilku próbach.
Określenie, w jakich sytuacjach sięga się po papierosy pozwoli unikać ich. Gdy przychodzi ochota na papierosa dobre mogą okazać się ruch na świeżym powietrzu, ćwiczenia odprężające, sięganie po owoc lub warzywo, po gumę do żucia.
Kolejnym krokiem na drodze do rzucenia palenia jest określenie powodów tej decyzji. Ważne jest umotywowanie rzucenia palenia (własne zdrowie i zdrowie rodziny, ekonomiczne koszty palenia – co można kupić za te pieniądze, czy palenie tytoniu nie sprawia przykrości bliskim osobom, nieprzyjemny zapach ubrań, widok pożółkłych palców). Można porozmawiać z rodziną, powiadomić bliskich o decyzji – ich pomoc może być ważna (wsparcie, nieczęstowanie papierosami).
Sposobów na rzucenie palenia papierosów może być wiele jednak zawsze należy pamiętać o tym, że to uzależnienie działa na wspomnianych wcześniej trzech różnych płaszczyznach. W naszym Centrum Medycyny Holistycznej dajemy sobie sprawę z tego i zanim pacjent zostanie zakwalifikowany do serii terapii antynikotynowych przechodzi pełną procedurę wizyty lekarskiej celem zdiagnozowania problemu i aktualnego stanu zdrowia tak aby rzucenie palenia miało trwały i nieodwracalny charakter. Rzucenie palenia to pierwszy punkt w wyeliminowaniu nałogu z pacjenta. Dalsze zalecenia i terapie będą wiązały się z wyeliminowaniem z organizmu niekorzystnych toksyn i związków chemicznych, które ciażą na zdrowiu pacjenta.